Türkiye'nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı Raporu

Türkiye’nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı | Nisan 2023 20 • Donanım • Yazılım • Bilgi ve İletişim Teknolojileri • Dijital Hizmetler • Platform Ekonomisi • Paylaşım ve Gig Ekonomisi • E-ticaret • E-çalışma • Endüstri 4.0 • Algoritmik Ekonomi • Hassas Tarım Faaliyetleri Endüstriler son yıllarda Dördüncü Sanayi Devrimi’nin gelişi, iklim değişikliği, COVID-19’un getirdiği iş yapış şekillerinde değişimler ve jeopolitik sorunlarla başa çıkabilmek, rekabet gücünü ve çevikliğini koruyabilmek için yeni teknolojileri kullanmakta ve teknoloji gelişimini destekleyerek dijitalden elde edebileceği yeni değerleri ve fırsatları keşfetmektedir. Dünya Ekonomi Forumu endüstrideki bu dönüşümün ekonomiye olan yansımalarını değerlendirmiştir ve dijital dönüşümün dünya ekonomisine 2025 yılına kadar 100 trilyon dolar katma değer getirmesini beklemektedir. 4 Ayrıca, önümüzdeki on yıl içinde ekonomide yaratılan yeni değerin tahmini %70’inin dijital platformlardan ve platforma dayalı iş modellerinden olacağı tahmin edilmektedir. 5 Bu durum dijital ekonomi kavramını ortaya çıkarmıştır ve gelecekte ekonomik gücü belirleyen önemli unsurlardan birisi olacaktır. Literatürde farklı tanımları bulunmakla birlikte “dijital ekonomi” özetle insanlar, işletmeler, cihazlar, veriler ve süreçler arasındaki günlük milyarlarca çevrimiçi bağlantıdan kaynaklanan ekonomik faaliyetler bütünü olarak ele alınabilir. 6 Dijital ekonominin kavramsallaştırması konusunda Bukth ve Heeks’in (2017) çalışması 7 kavramın hem teknik hem de ekonomik yönünü içermesi açısından öne çıkmaktadır. Bu çalışmada dijital ekonomi için çekirdek, dar ve geniş kapsamlı olmak üzere üç tanım sunulmuştur. Çekirdek kapsama göre donanım, yazılım ve bilgi ve iletişim teknolojilerini içeren dijital ekonomi; dar kapsamda çekirdek kapsamındakilere ek olarak dijital hizmetler, platform ekonomisi, paylaşım ve gig ekonomisini içermektedir. Geniş kapsamda ise çekirdek ve dar kapsama ek olarak e-çalışma, e-ticaret, endüstri 4.0, algoritmik ekonomi ve hassas tarım faaliyetleri dijital ekonomi kavramının içinde yer almaktadır. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) tanımına göre ise dijital ekonomi dijital teknolojiler, dijital altyapı, dijital hizmetler ve verilerden oluşmaktadır. 8 Dijital ekonominin dünya genelinde 30 trilyon doları aşkın bir ekonomik büyüklüğe sahip olduğu tahmin edilmektedir. Fiziki olmayan ekonomik varlık ve ilişkileri içerdiğinden dijital ekonominin ölçümü oldukça zordur. Bu ölçümün nasıl yapılması gerektiğiyle ilgili birçok yöntem çalışması 9,10,11 hazırlanmış ve dijital ekonominin belirli ülkelerdeki büyüklüğüne ilişkin farklı tahminler yapılmıştır. 12 Bu çalışmalar arasında hem küresel ölçekte yapılması hem de seçilmiş ülkelere göre ekonomik büyüklükler hakkında tahminler içermesi nedeniyle China Academy of Information and Communications Technology’nin (CAICT) çalışması dikkat çekmektedir. Türkiye’nin en büyük 10 dijital ekonomi içinde yer almadığı çalışmada dijital ekonominin dünya genelindeki toplam katma değeri 38.1 trilyon dolar olarak tahmin edilmektedir. 4 World Economic Forum, Accelerating Digital Transformation for Long Term Growth 5 World Economic Forum, Shaping the Future of Digital Economy and New Value Creation 6 Deloite, What is digital economy? Unicorns, transformation and the internet of things 7 Bukth, R. & R Heeks, Defining, Conceptualising and Measuring the Digital Economy, Working Paper Series, Paper No. 68. 2017. 8 Harvard Business Review (2021) Dijital Ekonomideki Gelişimi Hızlandırmak: Dört Temel Faktör 9 G20 (2018) Toolkit for Measuring the Digital Economy 10 IMF (2018) Measuring the Digital Economy 11 OECD (2014) Measuring the Digital Economy: A New Perspective 12 ABD için Bureau of Economic Analysis’in, AB ülkeleri için European Central Bank’in çalışmaları mevcuttur. 13 Hangzhou China (2022) Digital economy becomes new growth engine for China and other G20 members Dünyada dijital ekonominin oluşturduğu katma değer yönünden ABD 15.3 trilyon dolar ile ilk sırada yer alırken Çin 7.1 trilyon dolar ile ikinci, AB ülkeleri ise 6.3 trilyon dolar ile üçüncü sırada yer bulmaktadır. ABD, Almanya ve Birleşik Krallık’ın dijital ekonomilerinin ülke GSYH’larına oranı %65’i geçmiştir. 13 Türkiye yaklaşık 50 milyar dolar ile verisi olan 18 G20 ülkesi arasında sonuncu sırada yer almaktadır.