Türkiye'nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı Raporu

Türkiye’nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı | Nisan 2023 24 Türkiye gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında dijital beceriler yönünden geride kalmaktadır. Bireylerin son 12 ayda bilgisayar ve diğer cihazlar arasında dosya aktarımı gerçekleştirmiş olma oranına bakıldığında Türkiye %28 ile OECD'de geri sıralarda bulunmaktadır. İnternet kullanan bireylerin son 12 ayda çevrim içi mal ve hizmet alma oranı %46.2 iken, son 3 ay içerisinde online eğitim, mesleki veya özel amaçlar için öğrenme faaliyeti gerçekleştirme oranı %15.6 olmuştur. 21 Bu da temel seviyede bir yetkinliğin geliştirilemediği ve toplumsal düzeyde dijital okuryazarlığın artırılamadığı bir ülkede, ileri seviye yetkinliklere sahip iş gücünün de yetiştirilememesine neden olmakta ve iş gücü açığı yaratmaktadır. Yazılımcılar dışında ihtiyaç duyulan veri madencileri, siber güvenlik uzmanları, bulut çözümü mimarları ve yapay zekâ uzmanları gibi teknoloji çalışanı ihtiyaçları her geçen gün artmakta ancak mevcut yeteneklerin yurt dışı çalışma olanaklarını (göçle ya da uzaktan çalışarak) tercih etmesi ve yurt dışından yetkin teknoloji çalışanı kaynağının Türkiye’ye çekilememesi gibi nedenlerle bu yöndeki iş gücü yeterince artırılamamaktadır. Yeni fikir geliştirme ve inovasyon kültürünün eksikliği de varolan iş gücünün katma değerli ürün üretebilme potansiyelini düşürmektedir. World Intellectual Property Organization’ın Global Innovation Index (GII) çalışmasına göre Türkiye, yenilikçilikte 37. sırada yer almaktadır. Yine bu çalışmaya göre Türkiye üniversite sanayi iş birliğini sağlamakta 68. sıradadır. 77 73 71 68 65 65 64 62 61 55 53 53 51 50 49 49 46 44 44 43 38 32 29 28 28 21 20 17 15 13 9 8 6 İsviçre Güney Kore Suudi Arabistan Birleşik Arap Emirlikleri Finlandiya Luksemburg Danimarka Malezya Norveç Bahreyn Almanya Litvanya Polonya Belçika Çekya Slovenya Singapur Kuveyt Japonya Çin Belarus Arnavutluk Ukrayna Türkiye Rusya Kolombiya Kazakistan Brezilya Bosna Hersek Jamaika İran Bangladeş Azerbaycan Grafik 4: Bireylerin Son 12 Ay İçerisinde Bilgisayar ve Diğer Cihazlar Arasında Dosya Aktarımı Gerçekleştirmiş Olma Oranı, 2022 (%) 21 OECD (2022) ICT Access and Usage by Households and Individuals Bunun yanında dijital çözümlerle birlikte atıl kalacak iş alanları ve iş gücü kaynağının ise nereye yönlendirileceği konusunda yapılandırılmış bir plan bulunmamaktadır. eni fikir geliştirme ve inovasyon kültürünün eksikliği de varolan iş gücünün katma değerli ürün üretebilme potansiyelini düşürmektedir. Dijital ekonomi potansiyelinin değerlendirilmesi için dijital dönüşümün işlerin ve sektörlerin geleceğini nasıl değiştirmekte olduğunu anlamak ve farklı sektörlerin buna hazır olmasını sağlamak gerekmektedir. Sektörlerdeki dijitalleşme odağının değer odaklı bir stratejiye bağlı olarak gerçekleştirilememesi ve girişim ekonomisindeki potansiyelin tam olarak değerlendirilememesi Türkiye’nin dijital ekonomi rekabetinde geri kalmasına neden olan unsurlardan bir diğeridir. Ekonomide yüksek çarpan etkisine sahip sektörlere odaklanmak, gelecek görünümünü doğru okumak ve kaynakları doğru alana harcamak ileri teknoloji atılımı için en önemli adımlardan birisi olarak görülmektedir. Mevcut sektörlerde meydana gelen dijital devrim, bu devrimin yarattığı çapraz yeni sektörler ve alanlar ve bu alanlardaki girişimler; kamunun, özel sektörün ve akademinin odak noktasını oluşturmalıdır. Türkiye’nin atacağı adımlar, küresel değer zinciri içinde alacağı pozisyon ve özellikle son yıllarda küresel ölçekte atılım gerçekleştirmiş teknoloji ve dijital odaklı girişimleri nasıl destekleyeceği vizyonun hayata geçirilmesinde önemli olacaktır. Son yıllarda Türkiye’den çıkan başarılı dijital girişimlerin henüz başta gerekli finansmanı bulmak ve kullanmak olmak üzere; gerekli hukuki altyapı, dijital iş modellerine özgü düzenlemeler, değer yaratacak veriye ulaşmak, inovasyonu mümkün kılacak teknoloji ve iletişim altyapısına sahip olmak gibi önemli ve temel alanlarda desteklenmeye açık birçok noktasının bulunması, ikinci yüzyıl Türkiye’sinin yüksek teknoloji atılımını gerçekleştirebilmesi yönünde acilen atması gereken adımlar olduğunu göstermektedir.