Türkiye'nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı Raporu

Türkiye’nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı | Nisan 2023 38 Türkiye’de ise Hayat Holding üretim hattına getirdiği bulut ve analitik yenilikleri ile hat boyunca mekanik ve çevresel değişiklikleri izlemek için sensör verilerini buluta taşıyıp makine öğrenmesi modelleri ile gerçek zamanlı kalite test sonucu tahminleri üretmektedir. Öngörülen kalite parametrelerini kullanarak ham madde optimizasyonu sağlayabilmektedir. Ayrıca nesnelerin interneti verilerinin görselleştirilmesi ile model önerilerinin operatör tarafından dijital ortamlarda takibini mümkün kılmaktadır. Koç Sistem’in geliştirdiği nesnelerin interneti platformu “Platform 360” ile bugün farklı fabrikalarda toplamda 1.8 milyon sensör çalışır durumdadır ve izlenmektedir. Bu sensörler bir otomotiv fabrikasında, robotların araç montajında kullanılan vidaları ne sertlikle sıktığı bilgisine kadar ölçüm gerçekleştirmektedir. Akıllı fabrikalar üreticilerin rekabet gücünü artırmak adına önemli stratejileri olarak ön plana çıkmaktadır. Birçok üretici akıllı fabrikalarının temelini atacak teknoloji yatırımlarını hayata geçirmeye başladı. Deloitte’un 2023 Küresel Üretim Sektörü Anketi katılımcılarının %61’i bağlantısallığı ve 5G altyapısını sağlayabilmek adına büyük teknoloji şirketleriyle iş birliği yapmayı planladıklarını belirtmiştir. Anket katılımcısı bir elektronik ürün üreticisi, yine üretim ortamına özel 5G ortamını sağlamak adına bir araştırma üniversitesi ve telekomünikasyon şirketi ile ortaklık kurduğunu belirtmiştir. Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası (MESS) ve Vodafone iş birliği ile kurulmuş olan MEXT Teknoloji Merkezi de Türkiye’de üretimde akıllı fabrikalar için başarılı bir örnek teşkil etmektedir. Bu merkez 5G bağlantı, robotik otomasyon, görüntü işleme, iç lojistik süreçlerinde görev alan otonom akıllı araçlar (AIV) ve uç bilişim (edge computing) teknolojileri ile hatasız ve hızlı bir şekilde yapay zekâ algoritmalarını besleyerek eş zamanlı karar ve aksiyonların alınmasına imkân sağlamaktadır. Sabancı Holding ve Bridgestone Corporation ortaklığında faaliyet gösteren Brisa, 300 milyon dolar yatırımla Aksaray’da akıllı fabrika kurulumu gerçekleştirmiştir. Ayrıca, Sabancı Ventures dijital fabrika platformu Supply Chain Wizard’a 1.5 milyon dolar yatırım yapmıştır. İklim krizine çözüm olarak çevresel sürdürülebilirlik Gözlemlenebilir yıkıcı sonuçları her geçen gün artan iklim değişikliği tehdidine karşı küresel birlik ve ortak yaptırımlar dikkat çekmektedir. 2023 Ekim ayında yürürlüğe girmesi beklenen Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (Carbon Border Adjustment Mechanism, CBAM) kapsamındaki sektörler açısından karbon fiyatlandırması ve sera gazı emisyonlarının izleme ve raporlama gerekliliği uygulamaları AB’ye ihracat yapan kuruluşlar arasında emisyon yoğunluğu yüksek olan üreticilerin fiyat dezavantajlarına maruz kalmasına neden olmaktadır. Tüm bu hususlar, hızla gelişen Çevresel, Sosyal ve Kurumsal Yönetim (ESG) uygulamalarının hızla içselleştirilmesi gerektirdiğini göstermektedir. ESG konuları üreticiler için daha fazla endişe kaynağı haline geldikçe sürdürülebilir süreçlerin önemi ve karbon-nötr uygulamaların takibi daha belirgin hale gelmektedir. Bu politikalar, üretimden, ürünlerin tasarlanmasına, ürünlerin teslim edilmesinden fabrika modellerine kadar uçtan uca operasyonların dönüştürülmesini gerektirmektedir. Dünya Ekonomik Forumu tarafından da çevreyi korurken üretkenliği arttıran yenilikçi bir dönüşüm projesi olarak tanınmış Schneider Electric Lexington, Kentucky'deki 62 yaşındaki, Lexington Akıllı Fabrikası’nda, güç ölçerleri, öngörücü analitik ve nesnelerin interneti teknolojilerinden yararlanarak enerji maliyetlerini optimize edip enerji kullanımında %26, CO2 emisyonlarında %30 ve su kullanımında %20'lik bir düşüş sağlamaktadır. Benzer şekilde, Eczacıbaşı VitrA’nın DigiOK projesi operatörlerin tecrübesine dayalı ve kişiden kişiye farklılık gösteren çamur onaylama sürecini, optimizasyon yöntemi ve tahmin sağlayan makine öğrenmesi modellemeleri kullanılarak dönüştürmüştür. Sezgisel iş sürecini dijital ortama taşıyan bu uygulama, kullanılan hammaddenin miktarını düşürerek üretim maliyetlerini azaltırken, su ve doğal gaz gibi doğal kaynakları daha verimli kullanarak 1 m² karo üretmek için gerekli olan karbon ve su ayak izini de azaltmaktadır. Sürdürülebilirlik için üretim sektöründe ön plana çıkan teknoloji ve analitik uygulamaları üç ana başlıkta aşağıdaki gibidir: Atık Yönetimi • Analitik modellerle atık yönetimi için imalat süreçlerinin optimize edilmesi • İzleme yoluyla üretim operasyonlarını sürdürülebilir kılmak için ürün geri dönüşümünün iyileştirilmesi Karbon Ayak İzi • Net sıfır veya karbon-nötr hedeflere göre geliştirmek ve teslim etmek için fabrika hatlarının takip edilmesi ve raporlanması • Yapay zekâ çözümleri oluşturarak karbon emisyonlarının ve enerji tüketiminin azaltılması Raporlama Metrikleri • Tek bir merkezden çok çeşitli metriklerin ölçülmesi • Sürekli değişen ve kapsamlı regülasyonlara uyum sağlayabilen proaktif yaklaşımların oluşturulması