Türkiye'nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı Raporu

Türkiye’nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı | Nisan 2023 47 T.C. Sağlık Bakanlığı bünyesinde olan E-nabız sistemi, Teletıp sistemi ve Türk Beyin Projesi gibi projeler bu konudaki atılımların önemli örnekleri olsa da sağlık sisteminde sadece devletin üzerinde olan yükün ekosistem paydaşları üzerinde paylaşılması ve teknoloji ve veri odaklı büyük, orta ve küçük ölçekli girişimlerle desteklenmesi kritik görülmektedir. Türkiye'nin sağlık ekosistemindeki dijital girişimler incelendiğinde, uluslararası alanlarda önemli başarılara imza atmış birçok girişim görülmektedir: • Enbiosis tüketicilerin mikrobiyomunu analiz ederek onlara kişiselleştirilmiş beslenme rehberliği sağlamaktır. Yapay zeka algoritmalarına geliştiren bir girişimdir. • Albert Health hastaların doğru zamanda doğru dozu almalarına yardımcı olan ve bakıcıların hayatını kolaylaştıran ses tabanlı sağlık asistanıdır. Girişimin hedef pazarı Türkiye ve Avrupa'daki yaşlı bakım merkezlerinde bulunan kişilerdir. • Doktor Ekranı çeşitli alanlarda uzmanlaşmış doktorlarla 7/24 görüntülü görüşme yoluyla online sağlık hizmeti sunmaktadır. Ameliyathaneler, hastaneler, laboratuvarlar ve görüntüleme merkezleri gibi sağlık hizmeti sağlayıcıları ile kurumsal anlaşmalar yaparak iş birlikleri yapmaktadır. Yaygın ve kolay ulaşılabilir lokasyonlarda 500'ün üzerinde hizmet noktası bulunuyor. • Vagustim nöromodülasyon cihazlarının araştırılması ve geliştirilmesi alanında faaliyet gösteren bir sağlık teknolojisi şirketidir. Vagustim'in dijital tıbbi cihazı otonom sinir sistemini düzenlemekte ve migren ataklarının oluşmasını önlemektedir. StartUps Insights Platformu tarafından en iyi nöroteknoloji girişimlerinden biri olarak seçilmiştir. • Meditopia dünyanın dört bir yanındaki insanların içlerindeki mutluluğu keşfetmelerine ve zihinsel esnekliklerini geliştirmelerine yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Özelleştirilmiş farkındalık egzersizleri sunan uygulama, 75’ten fazla ülkede toplamda 20 milyonu aşkın kullanıcıya sahiptir. • Vivoo idrar tahlili test şeritlerinden ve kullanıcıların idrar örneğine göre kişiselleştirilmiş beslenme tavsiyeleri veren bir mobil uygulamadan oluşan bir sağlıklı yaşam asistanıdır. Vivoo, kullanıcı sağlık verilerini, sonuçlarını özelleştirilmiş sağlıklı yaşam tavsiyelerine ve farklı parametrelerin haftalık derecelendirmelerine dönüştürerek kullanıcılarını daha sağlıklı seçimler yapmaya teşvik etmek için kullanır. Türkiye’de sağlık sektörünün geleceği için hangi aksiyonlar alınmalıdır? Sağlık sisteminde dijital sağlık girişimlerini desteklemek, sağlığın geleceği için en kritik görülen adımlardan birisidir. Bu girişimlerin büyümeleri ve ölçeklenmelerini sağlayacak fon desteği ve iş birliği fırsatı kamu ve özel sektör tarafından sağlanmalıdır. E-nabız gibi kamu sahipliği olan veriyi toplum sağlığını iyileştirmek ve sağlık hizmet sağlayıcılarını gerekli karar destek mekanizmalarıyla desteklemek sektör adına önemli bir gelişme olacaktır. Bu verinin gerekli güvenlik önlemleri alınarak ve anonimleştirilerek teknoloji ve veri odaklı girişimler tarafından kullanılmasını sağlamak özellikle sağlık teknolojisi girişimlerinin artması ve büyümesi için kritiktir. Birincil basamak bakım ve tedavide ‘aile hekimliği’ uygulamasıyla atılmış öncü adımların (yerelleşmiş sağlık klinikleri ABD’de yeni hayata geçmeye başlayan ve sağlığın geleceği için önemli gösterilen bir trenddir) etkinliğini artırmak ve dijital uygulamalarla desteklemek yine sağlık sektöründeki kapasite sorunlarının önüne geçmek için kritik bir adım olarak görülmektedir. Bunun için dijital sağlık uygulamalarını kısıtlayan düzenleyici çerçevenin gözden geçirilmesi gerekmektedir. Biyoteknoloji alanına yapılacak yatırımlar ise ilaç sektörünün geleceği adına en önemli adımlardan birisi olarak görülmektedir. Bu yatırımların hızlı bir şekilde ürüne dönüşebilmesi adına bir biyoteknoloji kümelenmesinin oluşturulması ve özellikle en kritik kaynak olan biyoteknoloji alanında yetişmiş insan gücünün oluşturulması gerekmektedir. Bu alanda gerekli lisans ve lisans üstü programlarının kurgulanması, akademi – özel sektör iş birliği ve bu işbirliğinin kamu tarafından desteklenmesi biyoteknoloji alanında potansiyelin değerlendirilebilmesi adına kritik görülmektedir.