Türkiye'nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı Raporu

Türkiye’nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı | Nisan 2023 50 • AgBiTech, yeşil kurtlar gibi zararlıları hedeflemek için nükleer polihedroz virüsü (NPV) adı verilen bir teknik kullanan ve diğer böcek popülasyonlarını etkilemeden haşereyi baskılayan böcek öldürücüleri üretmektedir. • Pattern Ag, toprakta DNA analizleri yapmakta ve haşere ve hastalıkları taramaktadır. California merkezli şirket, 2021'de 27,5 milyon dolarlık erken aşama risk sermayesi fonu almıştır. Tarım teknolojilerini kullanan girişimlerin yanında, bu girişimleri bir araya getiren kümelenmeler de oluşmaya başlamaktadır. Bu kümelenmelerde akıllı tarım üzerine çalışan araştırma enstitüleriyle iş birliği kurularak yenilikçi ürün ve uygulamalar oluşturulmaya başlanmıştır. • İsrail tarım teknolojileri alanında çalışmalarını hızla yürütmektedir. “Agritech Israel” kümelenmesi, ülkenin lider agritech şirketlerini ve girişimlerini bir araya getirerek tarım teknolojilerinde inovasyonu teşvik etmektedir. • Amerika Birleşik Devletleri Silikon Vadisi içerisinde bulunan Western Growers Center for Innovation & Technology kümelenmesi çiftçiler ve tarım teknolojisi girişimcilerini bir araya getirerek tarım sektöründe inovasyonu teşvik etmektedir. Bölgedeki sensör teknolojisi sunan şirketler veri analitiği, robotik ve yapay zeka çalışan şirketlerle tarım alanında yeni çözümler bulabilmek için iş birliği yapmaktadır. Türkiye tarımın geleceğinden nasıl etkileniyor? Türkiye tarımsal üretim açısından en avantajlı ülkelerden biridir. Türkiye’de tarımın toplam ticaret içindeki payı %10 civarındadır ve tarımsal GSYİH oranlarına bakıldığında dünyada ilk 10'da yer almaktadır. Yaklaşık 20 milyon hektar ekili alan bulunmaktadır ve topraklarının %25'i tarımsal faaliyetlere uygundur. Tarımdan elde edilen toplam gelir 51.7 milyar dolar olup tarımın toplam üretim içindeki payı %6.3’tür. 50 Sektörün ülke ekonomisindeki yerine nazaran, tarım teknolojisi çalışmaları ülke genelinde küresel ölçekteki çalışmalar kadar yaygınlaştırılamamıştır. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) iş birliğiyle gerçekleştirilecek Ulusal E-Tarım Stratejisi’nin lansmanı 2022 yılı başında yapılmış, ancak kamuya açık kaynaklardan bu Strateji’ye ilişkin bir belgeye ulaşılamamıştır. Tarım 4.0 için özel sektör ve dijital girişimler yeni uygulamalar ve çözümler hayata geçirmeye başlasa da Türkiye tarım teknolojileri kullanımı ve bu alandaki girişim sayılarıyla küresel tarım sektörünün gerisinde kalmaktadır. Özellikle gelişmiş ülkelerde odaklanılan tarım teknolojileri kullanımı ve verimli tarım ve hayvancılık uygulamaları, Türkiye’nin küresel değer zincirinde güçlü olduğu ve önemli ihracat rakamlarına ulaştığı bu alanda riskler doğuracaktır. Özel sektörün ve tarım teknolojisi alanındaki girişimlerinin hayata geçirdiği uygulama örnekleri aşağıdaki gibi sıralanabilir: • Doktar veri odaklı kararlarla gıda ekosistemini optimize etmeyi amaçlayan bir tarım teknolojisi girişimi olarak ön plana çıkmaktadır. Tarımsal üretim sürecininin koşullarını tahmin ve takip edilebilir kılmak için uzaktan algılama, makine öğrenimi ve nesnelerin interneti gibi teknolojiye dayalı dijital çözümler üreterek tarım sektöründeki tüm paydaşların bilinçli kararlar almasını teşvik etmektedir. Başlıca ürünleri arasında bitkilerin fenolojik gelişimini modelleyebilen ve ekili olduğu tarlaları il, ilçe köy kırımına kadar tespit ederek; bölgedeki toplam ekim alanını, hasat zamanlarını ve verimini saptayan CropMap web platformu gelmektedir. Ürettiği cihazlar arasında hava ve topraktaki nem gibi verileri tespit eden, hastalık uyarısı yapan ve ilaçlama tavsiyesi veren, kullandığı feromonlar ile zararlıları yakalayan ve görüntü tanıma teknolojisi ile tarladaki mevcut zararlı türlerini tespit eden dijital toprak analiz cihazları da bulunmaktadır. • Tarfin geliştirdiği makine öğrenmesine dayalı tarımsal risk skorlama modelini kullanarak, çiftçilere gübre, tohum ve yem gibi tüm tarım girdilerine hasatta ödeme fırsatları ile ulaşma imkanı sunmaktadır. Mobil uygulaması ile çiftçilerin bulunduğu bölgelerdeki en güncel gübre, yem ve diğer tarım girdilerindeki fiyatları karşılaştırmalı olarak sunulabilmekte ve en uygun fiyatlı alternatifler çiftçilere gösterilebilmektedir. Tarfin, kısa bir süre önce yerel pazardaki konumunu güçlendirmek, ürün geliştirme üzerinde çalışmak ve Romanya pazarına girmek için 8 milyon dolarlık bir Ön Seri B turu yatırımı almıştır. 50 Agritech Market in Turkey, 2022