Türkiye'nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı Raporu

Türkiye’nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı | Nisan 2023 69 Teorik olarak bir kullanıcının bilgi gönderdiği, geri bildirim aldığı ve yanıt verdiği eksiksiz bir iletişim modeli olan sosyal medya; daha iyi afet yönetimi için hükümetlere ve yardım kuruluşlarına gerçek zamanlı veriler sağlayan ve afetle ilgili bilgileri yayınlamak için kullanılan önemli bir kanal haline gelmiştir. Doğal afet zamanlarında, insanlar aile ve arkadaşlarını kontrol etmek, destek aramak, felaketin büyüklüğü hakkında haber toplamak ve sıfır noktasında bulunan insanlardan ilk elden bilgi edinmek için sosyal medyaya başvurmaktadır. Nepal 4.800'den fazla kişinin ölümüne neden olan 80 yılın en kötü depremini yaşadığı sırada, Facebook, arkadaşların ve ailelerin yakınlarını ve sevdiklerini bulmalarına yardımcı olan bir özelliği devreye alarak, afet bölgesine yakın olan kullanıcıların kendilerini güvenli olarak işaretleyip yayınlayabilmesini sağlamıştır. Bu özellik, Facebook'un Japonya'daki mühendislerinin, 2011 Tohoku depremi ve tsunami sırasında ve sonrasında insanların iletişim kurmasına yardımcı olmak için Afet Mesaj Panosu çalışmalarından sonra geliştirilmiştir. Türkiye’de gerçekleşen 6 Şubat tarihli Kahramanmaraş depreminde de enkaz altında kalan, haber alınamayan insanların yakınlarının yardım tweetleri sosyal medyada paylaşılıp yetkililerin bölgeye müdahale etmesi sağlandı. Bunun yanında afet ile ilişkili tweetleri tarayan, adres bilgilerini tweet metinlerinden tespit eden yapay zekâ modelleri gönüllü yazılımcıların kriz anında toplanması ile geliştirilen uygulamalardan birisidir. Etkin iletişim için sosyal medyanın önemi Etkin yardım ağı için blokzincir teknolojisi Mobilize altyapı teknolojileri 2. Kriz Anı Afet dönemlerinde kriz bölgesine ilk ulaşması gereken ihtiyaçların belirlenip, yardımların toplanması, bölgede bağışların ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması gibi konularda yardım kuruluşlarının süreçlerini şeffaf yürütmesi dikkat edilmesi gereken hassas unsurlardan birisi olarak görülmektedir. Öte yandan, büyük çevresel felaketlerin dünya üzerindeki yansıması ve duyarlılık uluslararası yardımları da tetikliyor. Bu yardımlar yapılırken uluslararası transfer zorlukları, ek transfer ücretleri küresel bağımsız finansal yardımların bölgeye ulaşması önünde engel teşkil edebilmektedir. Hem şeffaflığı sağlamak hem de finansal sistemlerin kriz anındaki anlık ihtiyaçlara çevik cevap verebilmesinin önünü açmak için yardım kuruluşlarının ve devletin banka hesapları ve mesaj ile maddi destek yanında kripto bağış cüzdanlarının önemi yine Kahramanmaraş depremi sonrası ortaya çıkmıştır. Yurt dışında açılan kripto bağış kampanyalarının yanında sahada aktif faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları da afetin ilk günlerinde kripto hesabı açarak uluslararası destek taleplerine yanıt verebilir hale gelmiştir. Ölçeği büyük afetlerin kentlerin temel ihtiyaçlarını karşılayamaz hale getirdiği krizler son on yılda dünyanın birçok noktasında karşımıza çıkmaktadır. Altyapı sağlayıcı özel şirketler, şehirler için dijitalleşmiş altyapının, dayanıklılığı artırdığını belirtmektedir. Enerji ve su kaynakları verimliliği, kesintisiz altyapı sağlanması, risklere karşı öngörülü ve önlem alınabilir olgunlukta olunması, yine üretimden dağıtıma tüm altyapı aksının dijitalleşmesine, sensörler ile donatılmasına, birbiri ile haberleşebilir olmasına, gerçek zamanlı veri toplanmasına, toplanan verilerin analizi ve modellenmesine bağlıdır. Kaynakların sınırlı, doğal ve jeopolitik risklerin bu denli yüksek olduğu dönemimizde gerekli altyapı dijitalleştirmelerinin sağlanması zaruri bir görev haline gelmektedir. Bunun yanında iklim değişikliği nedeniyle büyüklüğü öngörülemeyen aşırı hava olayları ve büyük ölçekli depremler afet bölgelerinde bugün bile altyapının işlemez hale gelmesine sebep olabilmektedir. Güneş panelleri ve rüzgâr tribünleri ile donatılmış mobil sistemler, üretilen temiz enerjiyi depolayacak ve dağıtacak teknolojik sisteme sahip olduğu gibi, modüler yapılar bir araya getirilip ihtiyacın çeşitliliği ve büyüklüğüne göre kapasite ayarlanabilmektedir. Enerji depolama teknolojileri üzerinde yoğunlaşmış Türk şirketi Pomega da konteyner tipi enerji depolama sistemleri ve mobil hibrit enerji üretim üniteleri ile enerji kesintisine uğrayan afet bölgelerinde kriz anındaki ihtiyacı karşılayacak altyapıyı sunmaktadır.