Türkiye'nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı Raporu

Türkiye’nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı | Nisan 2023 78 Türkiye’nin dijital vizyonuna ulaşmasında ve uluslararası seviyede ölçeklenmesinde en önemli kaynaklardan birisi finansmandır. Gerekli finansmanının sağlanması için fonlama mekanizmaları etki yaratacak şekilde yapılandırılmalı ve büyütülmeli; bunun yanı sıra teşvik mekanizmalarıyla hem özel sektör hem fon mekanizmaları desteklenmelidir. Fonlama ve teşvik mekanizmaları oluşturulurken en önemli üç unsurun; tüm ekosistemin gözetilerek oluşturulmuş olması, verilen fon ve teşviklerin etkisinin analiz edilebilmesi ve performansa dayalı bir sistem kurgulanması ve uygulamaların şeffaflık prensibi ile hayata geçirilmesinin sağlanması olduğu değerlendirilmektedir. Etkili Teşvik Mekanizması ve Yüksek Teknoloji Alanında Değer Yaratan Fonlama Eylem Çağrısı 2: Türkiye Teknoloji Geliştirme Bankası’ kurulmalıdır. Kaynak aktarımında dijital dönüşüm projelerine odaklanmak uluslararası kalkınma bankalarının öncelikleri arasında yer alsa da, bazılarının kamu kurumlarını önceliklendirmesi (örn: Dünya Bankası), özel sektörü önceliklendirenlerin (örn: EBRD, IFC) ise finansmanı ya da fonlarını döviz cinsinden ve genelde büyük ölçekli yatırımlara sağlaması, sektörde finansman için oluşan talebi karşılayacak bir mekanizmaya ihtiyacı ortaya çıkarmıştır. Türkiye’nin teknoloji alanında kalkınmasında finanman ve fon desteği sunacak ‘Türkiye Teknoloji Geliştirme Bankası’ kurulmalıdır. Yüksek teknoloji alanındaki projeleri önceliklendirecek bu banka, yüksek teknolojiyi odaklayan finansman çözümleri ve fonlama mekanizmalarıyla, kamu ve özel bankalara da öncü olacaktır. Amacı geleneksel sektörler ve KOBİ’lerin dijital dönüşümünü tamamlamak, yüksek teknoloji alanındaki Ar-Ge projelerini hayata geçirmek ve dijital girişimlerin finansman ve fon ihtiyacını sağlamak olacak olan bu banka, yüksek teknoloji atılımında ‘finansman sağlayıcı rolünü’ üstlenecektir. Banka, sağlayacağı finansman ve fonlarla geleneksel sektörler ve KOBİ’lerdeki dijital dönüşüm projelerini izleyecek, yeni dijital girişimlerin kurulmasına ve ölçeklenmesine katkıda bulunacaktır. Kurulan bu yapı, dijital yatırımların izlenmesi, etkisinin değerlendirilmesi ve girişim sermayelerinin büyütülmesi gibi konularda sektörde öncü uygulamaları geliştirip, nitelikli iş gücünü yetiştirmesiyle sektörde önce olmalıdır. Eylem Çağrısı 3: Dijital girişimler için mevcut fonların büyümesini sağlayacak ve etkisini artıracak inisiyatifler hayata geçirilmeli, kitle fonlama araçları gibi yeni uygulamalar yaygınlaştırılmalıdır. Dijital girişimlerin uluslararası alanda ölçeklenebilmesi ve uluslararası yatırımcının dikkatini çekebilmesinde aldığı yatırım ve girişimin ulaştığı değerleme büyüklüğü kritik unsurlardır. Türkiye’de mevcut yatırım ortamı incelendiğinde, son yıllarda Girişim Sermayesi Yatırım Fonlarının (GSYF) sayısı hızla artarak, yatırımcı bakımından fragmante bir pazar oluşturmuştur. 2022 yılında kurulan 94 fonun büyük bir kısmı 10 milyon dolar büyüklüğün altında kalması nedeniyle ‘mikro fonlar’ statüsünde değerlendirilmektedir. GSYF’lerin bu kadar hızla artışı, girişimlere olan inanç ve ilgi nedeniyle pozitif görülmekle birlikte, fonların miktarları nedeniyle girişimlerde büyük etki ve katma değer yaratacak yatırımlara dönüşememektedir.