Türkiye'nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı Raporu

Türkiye’nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı | Nisan 2023 85 Eylem Çağrısı 11: Kriz yönetimi için yeni nesil veri kaynaklarının kullanımı yapılandırılmalı, kriz yönetimi uygulamaları geliştirilmeli ve toplum içinde yaygınlaştırılmalıdır. Yeni nesil önemli veri kaynaklarından biri olan sosyal medya, kriz anlarında hükümetlere ve yardım kuruluşlarına gerçek zamanlı veriler sağlayan önemli bir kanal haline gelmiştir. Özellikle doğal afetlerde gerçek zamanlı konum bilgilerinin paylaşılabilmesi ve adres bilgilerini tweet metinlerinden tespit eden yapay zekâ modelleriyle müdahale haritasının oluşturulabilmesi gibi özellikleriyle kriz anı yönetiminde değerli bir veri kaynağı görevi görmektedir. Bu veri kaynağının doğru kullanılabilmesi ve yapılandırılabilmesi, geliştirilecek dijital uygulamalara entegrasyonu, mobil uygulama ve sosyal medya kullanımı yaygınlığı düşünüldüğünde kıymetli görülmektedir. Sosyal medyanın yanı sıra kamu kurumlarınca geliştirilip yaygınlaştırılması başarıyla sonuçlanan farklı veri toplama platformları da bu eylem çağrısı için örnek oluşturmaktadır. • COVID-19 pandemisi sürecinde geliştirilen Hayat Eve Sığar (HES) uygulaması toplum içerisinde başarılı bir şekilde yaygınlaştırılarak ve toplumsal alanlardan hava yollarına kadar entegrasyonu sağlanarak hastalık ve aşı yönetiminin başarılı şekilde takip edilmesi sağlanmıştır. Bunun yanı sıra HES sayesinde toplanan veri ile risk değerlendirmesi il ve ilçe seviyesine indirgenebilmiş, bu sayede alınacak önlemler risk seviyesi doğrultusunda farklılaştırılabilmiştir. Benzer uygulamaların deprem, yangın ve sel gibi doğal afetler için gerçekleştirilmesi ve toplum içinde kullanımının yaygınlaştırılması kritik görülmektedir. • Bireysel yazılımcıların inisiyatifleriyle bir araya gelerek oluşturduğu afetharita.com ve deprem.io gibi uygulamalar, anlık ihtiyaç listelerini tek bir platformda toplama, sosyal medya paylaşımlarını yapay zekâ modelleri ile filtreleyerek ihtiyaçları haritalandırma gibi fonksiyonlarla çok kısa zamanda kritik bir soruna dijital bir çözüm getirmiş oldu. Eylem Çağrısı 12: Desteklerin etkin dağıtımı ve kriz sonrası iyileşme süreci için dijital platformlar geliştirilmelidir. 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş depreminden 11 il ve yaklaşık 13,5 milyonluk bir nüfus etkilenmiştir. Etkilenen bu nüfusun tüm barınma, beslenme ve sağlık ihtiyacının sağlanabilmesi geniş çaplı bir koordinasyonu gerektirmektedir. Deprem sonrası oluşan ihtiyaçların belirlenmesi, bu ihtiyaçların bireysel, kurumsal ya da kamusal desteklerle temini ve bu ihtiyaçların optimum şekilde dağıtımı için tekil bir dijital platforma ihtiyaç olduğu bu afet sonrası ortaya çıkmıştır. Kriz anlarında gerekli çözümleri özveri ile hayata geçiren gönüllülerin afet sonrası iyileşme sürecinde de oluşturulmuş çözüm masalarında yer almaları kritik görülmektedir. Depremden, yangından ya da COVID-19 gibi salgınlardan önemli ölçüde etkilenmiş şehirlerdeki sosyal, kültürel ve ekonomik sorunlar için dijital odaklı çözümlerin bu çözüm masalarında değerlendirmeleri normale dönüşü hızlandırmak için önemli bir adım olacaktır. Küresel araştırmalarda ruh sağlığı ve psikososyal destek için insan kaynaklarında çok büyük bir açık olduğu ve bu açığın doğal afet gibi kriz anlarında daha da büyüdüğü belirtilmiştir. Depremden etkilenen vatandaşlara psikososyal desteğin ve birincil seviye sağlık takibi görevinin, kamu ve yerel yönetimlerin de desteğiyle, dijital platformlar aracılığıyla yürütülmesi örnek bir uygulama olarak değerlendirilmelidir.