Türkiye'nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı Raporu

Türkiye’nin 2. Yüzyılında Yüksek Teknoloji için Eylem Çağrısı | Nisan 2023 89 • YÖK’ün “Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşması Projesi” kapsamında Aksaray Üniversitesi’nin spor ve sağlık alanında, Kastamonu Üniversitesi’nin ormancılık ve doğa turizmi alanında ve Siirt Üniversitesi’nin ise tarım ve hayvancılık alanında uzmanlaşmasına karar verilmiştir. Benzer yaklaşımın bölgesel kümelenmeler ve dinamikler dikkate alınarak uygulanabileceği düşünülmektedir. • Avustralya “Code Like a Girl” girişimi, ABD merkezli “Girls Who Code”, “Technovation” ve “Girls in Tech” kar amacı gütmeyen ve kadınlar ve kız çocuklarının teknoloji alanında kariyer sahibi olmasını amaçlayan girişimlerdir. Kodlama gibi teknik eğitimler ve atölyelerin yanında, mentörlük, işe yerleşme ve ilişki geliştirme konularında da kadınlara ve kız çocuklarına destek vermektedir. • “Women in Tech”, “Kızlar Kodluyor” ve “CyberWomen” gibi benzer girişimler Türkiye’de de bulunmaktadır ve benzer uygulamalarla kadınlar ve kız çocuklarına teknoloji alanında destek sağlamaktadır. Küresel ölçekte gerçekleşen dijital dönüşümde önemli rol üstlenen yükseköğretim sisteminin, Türkiye’de bu dönüşümün gerisinde kalmamasına özen gösterilmelidir. Bu amaçla üniversitelerde yüksek teknoloji odaklı yeni ön lisans ve lisans programlarının açılması gerekliliğini görmekteyiz. Teknik lise ve önlisans/ lisans programları için seçilebilecek öncelikli alanlar yapay zekâ çalışmaları, veri madenciliği gibi yatay alanlarda olabileceği gibi biyoteknoloji ve mobilite çözümleri gibi sektör dikeyinde özelleşmiş odaklı programları da içermelidir. Bu programların üniversitelerdeki dağılımına ekosistem oluşturma yaklaşımıyla bakılmalı, ilgili kümelenmelerle iş birliği içinde olunmalıdır. Bu yeni ve özelleşmiş alanlarda eğitim sunabilecek akademi uzmanlarının yetiştirilmesi, müfredat ve kaynakların hazırlanması, laboratuvar ve altyapının kurulması gibi alanlarda önemli bir özel sektör ve uluslararası akademi dünyası desteğine ihtiyaç bulunmaktadır. Teknoloji kullanabilme, değer yaratabilme ve dijital ürün üretebilme yetkinliklerinin erken yaşlardan itibaren başlaması, çocuklarda ve gençlerde merak etme, araştırma ve geliştirme yeteneklerinin kazandırılması dijital yetkinliği gelişmiş bir toplum için en önemli gördüğümüz unsurlardan biridir. Dijital araçlara kolayca erişebilen bir toplum oluşturmak, gençleri ve çocukları en yeni teknolojilerle erkenden tanıştırmak ve heyecanlandırmak için tüm gerekli araçlarla donatılmış “Bilim ve Teknoloji Merkezleri” ülke çapında yaygınlaştırılmalıdır. Hackhatonlar ve atölyelerle bu merkezler yeni fikir ve girişim üreten merkezler haline getirilmelidir. En yüksek değeri elde edebilmek için yerel yönetimler aracılığıyla yapılmasının mümkün olabileceğini düşündüğümüz bu merkezler ve bünyelerinde gerçekleştirecek programlar özel sektör, teknoloji ve yazılım hizmet sağlayıcıları ve akademi tarafından desteklenmelidir. Bu merkezler sadece teknoloji araçlarıyla donatılmış binalar olarak kalmamalı, atölyelerle, yeni fikir odaklı yarışmalarla, çocukların ve gençlerin dikkatini teknoloji ve inovasyona çekecek sosyal medya kanalları ve etkileyicilerle desteklenmelidir. Geleceğin girişimleri ve yenilikçi fikirlerinin tohumları bu merkezlerde atılmalı ve bu girişimlerin destekleneceği mekanizmalar iş birlikleriyle yönetilmelidir. Geleceğin mesleklerine hazırlıkta önemli olacak bu programlardan faydalanmada kadın-erkek dengesine özen gösterilmelidir. Dijital dönüşümün mevcut eşitsizlikleri azaltacak bir fırsata dönüştürülebilmesi için özellikle kız çocuklarının ve genç kadınların erken yaşlardan itibaren bu alandaki beceri ve yetkinliklerini geliştirecek şekilde eğitim alması, bu alandaki mesleklere yönlendirilmesi gerekmektedir. Temel seviye dijital okuryazarlık becerisinin kazandırılacağı bir diğer alanın askeri hizmet eğitimleri olduğu düşünülmektedir. Millî Savunma Bakanlığı 2021 faaliyet raporuna göre, Türk Silahlı Kuvvetleri 215 bini profesyonel, 175 bini yükümlü olmak üzere 390 bini aşkın askeri personeli bünyesinde bulundurmaktadır. Her sene ortalama 200 bin genç zorunlu hizmetini tamamlarken TSK bünyesinde eğitim görmektedir. Bu eğitimlerin içerisine dijital okuryazarlık ve temel seviye teknoloji kullanımıyla ilgili derslerin eklenmesinin, toplumun temel dijital yetkinliklerinin artışında önemli bir etkisi olacağı düşünülmekte ve bir fırsat olarak görülmektedir.